In onze school willen we jongeren, vanuit ons pedagogisch project en visie op leerlingenbegeleiding en zorg, een krachtige leeromgeving bieden. Levenslang leren en lessen voor het leven staan centraal. Gelijke kansen zijn essentieel: we creëren een veilige omgeving en bieden extra ondersteuning, rekening houdend met de vier begeleidingsdomeinen: psychisch en sociaal functioneren, leren en studeren, onderwijsloopbaan en preventieve gezondheidszorg. We leren de jongeren relaties op te bouwen, samen te werken en vrij en verantwoordelijk te handelen.
Als school maken we deel uit van een bredere samenleving waarin verslavende middelen een realiteit vormen. Het is niet haalbaar om deze volledig buiten de schoolmuren te houden, maar we willen onze leerlingen weerbaar maken door hen bewustzijn, respect en verantwoordelijkheid bij te brengen – zowel voor hun eigen gezondheid als voor die van anderen.
Het gebruik of misbruik van verslavende middelen heeft niet alleen gevolgen voor de individuele gezondheid en het welzijn, maar brengt ook risico’s met zich mee voor de omgeving en de samenleving. Daarom zetten we sterk in op preventie, duidelijke afspraken en zorgzame begeleiding.
Ons beleid rond verslavende middelen werd voor het eerst uitgewerkt in 2017 en kreeg in 2025 een update. Hierbij lieten we ons begeleiden door CGG Largo Roeselare, zodat ons beleid gebaseerd is op wetenschappelijke inzichten en effectieve preventiemethoden.
We focussen in dit document op tabak en aanverwante producten (zoals vapes en nicotinezakjes/snus), evenals op alcohol, cannabis en andere illegale middelen. We verduidelijken de geldende regels binnen onze school en lichten toe hoe we omgaan met het bezit, het gebruik, het delen en het dealen van deze middelen.
Delen verwijst naar het doorgeven van illegale middelen aan anderen. Dealen betekent het verhandelen van verboden producten, waarbij geld betrokken is. Binnen onze school hanteren we een strikte aanpak: delen en dealen worden als even ernstig beschouwd en zijn verboden tijdens schoolse activiteiten. Wanneer delen of dealen buiten schoolse activiteiten, buiten de schooluren en buiten de schoolomgeving plaatsvindt, maar toch binnen de school bekend is, zetten we in de eerste plaats in op zorg en begeleiding van de betrokken leerling.
We werken nauw samen met het CLB, wat gerichte doorverwijzing en ondersteuning mogelijk maakt. Zorg en begeleiding zijn onlosmakelijk verbonden met ons sanctiebeleid. Daarnaast vinden we educatie en preventie essentieel. We willen onze leerlingen voorzien van betrouwbare informatie over verslavende middelen en de daaraan verbonden risico’s. Dit komt o.a. in lessen of op projectdagen aan bod. Ons doel is een verbindend schoolklimaat te creëren, waarin jongeren zich gesteund voelen en minder snel geneigd zijn hun toevlucht te zoeken tot middelengebruik.
Samen bouwen we aan een schoolomgeving waarin respect, verantwoordelijkheid en welzijn vooropstaan.
Regels
| Middel | Onzichtbaar bezit | Zichtbaar bezit | Gebruik / onder invloed | Delen / dealen |
|---|---|---|---|---|
| Alcohol | Verboden op school en extra-murosactiviteiten. | Verboden op school en extra-murosactiviteiten. | Verboden op school en extra-murosactiviteiten, alsook bij eendaagse uitstappen, SJI-feest, 50-dagen, dag van de jeugdbeweging… Meerdaagse studiereizen (vanaf 3de graad): onder voorwaarden toegestaan, op basis van specifieke afspraken en lokale wetgeving. Afspraken worden vooraf gecommuniceerd met begeleiders, ouders en leerlingen. De leerling mag niet onder invloed zijn en geen storend gedrag vertonen. |
Verboden op school en extra-murosactiviteiten. |
| Tabak en verwanten (vape, nicotinezakjes) | Verboden op school en extra-murosactiviteiten. | Verboden op school en extra-murosactiviteiten. | Verboden op school en extra-murosactiviteiten. Meerdaagse studiereizen (vanaf 3de graad): roken/vapen toegestaan op vooraf afgesproken momenten (vrije momenten). |
Verboden op school en extra-murosactiviteiten. |
| Cannabis en andere illegale middelen | Verboden op school en extra-murosactiviteiten. | Verboden op school en extra-murosactiviteiten. | Verboden op school en extra-murosactiviteiten. Bij vermoeden: zie flowchart zorg/begeleiding. |
Verboden op school en extra-murosactiviteiten. |
Procedures
Alcohol
Stappenplan bij zichtbaar bezit
- Wie het opmerkt, neemt de alcohol in bewaring en bezorgt die aan de leerlingenbegeleider.
- Ouders worden verwittigd.
- Nota in Schoolware.
- Sanctie: strafstudie.
Stappenplan bij gebruik / onder invloed
- Bij vermoeden: leerling wordt uit de les verwijderd en/of afgezonderd.
- Wie het opmerkt, neemt de alcohol in bewaring en bezorgt die aan de leerlingenbegeleider.
- Ouders worden op de hoogte gebracht en komen hun zoon/dochter ophalen.
- Gesprek met leerlingenbegeleider en/of directeur.
- Leerling wordt één dag de toegang tot de lessen ontzegd.
- Leerling werkt individueel aan vervang- en reflectietaken op school.
- Bij herhaling worden er aanvullend minpunten op de signaalkaart geplaatst bij ‘onwil’.
Stappenplan bij delen / dealen
- Leerling wordt uit de les verwijderd en/of afgezonderd.
- Wie het opmerkt, neemt de alcohol in bewaring en bezorgt die aan de leerlingenbegeleider.
- Ouders worden op de hoogte gebracht en komen hun zoon/dochter ophalen.
- Gesprek met leerlingenbegeleider en/of directeur.
- Leerling wordt één dag de toegang tot de lessen ontzegd.
- Leerling werkt individueel aan vervang- en reflectietaken op school.
- Bij herhaling wordt een sanctie op maat uitgesproken.
Tabak en verwanten
Stappenplan bij zichtbaar bezit
- Wie het opmerkt, neemt het product in bewaring en bezorgt het aan de leerlingenbegeleider.
- Ouders worden verwittigd en krijgen de kans om het product op te halen.
- Leerling maakt een reflectietaak; leerling wordt aangesproken over de gevaren.
Stappenplan bij gebruik
- Wie het opmerkt, neemt het product in bewaring en bezorgt dit aan de leerlingenbegeleider.
- Ouders worden verwittigd en krijgen de kans om het product op te halen.
- Strafstudie met reflectietaak.
- Bij herhaling: aanvullend minpunten op de signaalkaart bij ‘onwil’.
Cannabis en andere illegale middelen
Stappenplan bij zichtbaar bezit
- Wie het opmerkt, neemt het product in bewaring en bezorgt dit aan de leerlingenbegeleider.
- Ouders worden op de hoogte gebracht en komen hun zoon/dochter ophalen.
- De leerling wordt één dag de lessen ontzegd.
- Leerling werkt individueel aan vervang- en reflectietaken op school.
Stappenplan bij gebruik / onder invloed
- Bij vermoeden: leerling wordt uit de les verwijderd en/of afgezonderd.
- Wie het opmerkt, neemt het product in bewaring en bezorgt dit aan de leerlingenbegeleider.
- Ouders worden door directie onmiddellijk uitgenodigd voor een gesprek; leerling wordt opgehaald.
- Sanctie op maat na advies van de klassenraad.
- Bij herhaling wordt CLB ingeschakeld + advies (tucht)klassenraad.
Stappenplan bij delen / dealen
- Wie het opmerkt, neemt het product in bewaring en bezorgt dit aan de leerlingenbegeleider.
- Ouders worden door directie onmiddellijk uitgenodigd voor een gesprek; leerling wordt opgehaald.
- Directie doet melding bij de politie.
- Advies tuchtklassenraad i.s.m. CLB.
Zorg en begeleiding
Een begeleidingsgesprek voor leerlingen met problemen rond middelengebruik is opgebouwd rond de volgende beslissingsmomenten: opmerken van verminderd functioneren, het voeren van een verkennend gesprek, signaleren van verminderd functioneren en het opstarten van interne begeleiding of doorverwijzen naar externe begeleiding. Het schoolteam volgt gedrag, functioneren en welzijn op en grijpt doeltreffend in bij negatieve veranderingen (bv. frequent te laat, vermoeid, slechtere resultaten, verminderde hygiëne, plotse verandering in vriendenkring).
Verkennend gesprek
Maak duidelijk dat er een verandering is opgemerkt in het functioneren. Vertrek vanuit bezorgdheid en benoem verwachtingen rond gewenst gedrag. Ga het gesprek aan over het verminderd functioneren en eventueel gedrag op school.
Gesprekstips
- “Wij merken dat…” Benoem concreet wat je ziet (wat, waar, wanneer).
- “We maken ons zorgen…” Uit bezorgdheid zonder te veroordelen.
- “Hoe gaat het met je? Wat is er aan de hand?” Stel open vragen.
- “We zouden graag hebben dat…” Eindig positief en benoem verwachtingen.
Belangrijke opmerking: Werk vanuit een positieve benadering. Vermijd aannames (bv. “rode ogen = gebruik”). Focus op observeerbare signalen van verminderd functioneren.
DO / DON’T
DO: “Kan ik je even spreken? Alles in orde? Ik merk dat je de laatste tijd nogal moe/verstrooid/ongeïnteresseerd/vaak afwezig bent. Herken je dit? Ik maak me ongerust… Hoe kijk je daar zelf tegenaan? Hoe komt dit, denk je?”
DON’T: “De laatste tijd ben je altijd moe en afwezig tijdens de les. Dat zal wel komen omdat je elk weekend in cafés hangt en te veel drinkt.”
Aandachtspunten
- Kies een goed moment en veilige setting; benoem signalen nooit in bijzijn van anderen.
- Spreek de leerling bv. bij het verlaten van de klas aan om even te blijven.
- Stel een gesprek uit als de leerling onder invloed is; stel eerst grenzen volgens de procedures.
- Wacht niet op “bewijzen” van gebruik; gedragsverandering volstaat voor een eerste gesprek.
- Bespreek onzekerheden met collega of leerlingenbegeleider; pak de situatie samen aan.
- Over-interpreteer signalen niet als bevestiging van gebruik; ook andere verklaringen zijn mogelijk.
Na een verkennend gesprek volgt verdere opvolging. Neemt de bezorgdheid toe, onderneem verdere stappen en meld dit aan de leerling. Meld dit op het zorgoverleg (met CLB). Externe opvolging door CLB vervangt de interne begeleiding niet.
Na het zorgoverleg: mogelijke stappen
- Bij loutere vermoedens of positieve opvolging: blijven opvolgen (bv. observatieperiode).
- Bij negatieve opvolging: inzetten op externe begeleiding (aanbevolen, niet afdwingbaar; kan wel als voorwaarde gelden). Interne opvolging blijft lopen.
Wanneer schoolexterne begeleiding overwegen?
- Leerling staat niet open voor interne begeleiding.
- Interne begeleiding levert onvoldoende resultaat op.
- Persoonlijke situatie is ernstig/complex.
- Leerling wil middelengebruik veranderen of er dieper op ingaan.
Let op: Het algemeen totaal functioneren van de leerling wordt altijd in acht genomen. Dit kan alsnog leiden tot de opstart van een tuchtprocedure.
Voorbeeld: een leerling wordt betrapt op bezit van cannabis en kan toch geschorst worden (ook al staat bij “bezit” geen standaard schorsing), omdat naar het geheel van het dossier gekeken wordt.
Drugwegwijzer
Ontdek hier De Drugwegwijzer! Een brochure met praktische adviezen voor ouders over middelengebruik bij jongeren. Kom te weten hoe je het omgaat met vermoedens van gebruik of effectief gebruik bij je kind, hoe je zelf het gesprek kan aangaan en waar je terecht voor professionele hulp.
De brochure is ook op te halen in Welzijn Tielt. Adres: Deken Darraslaan 60, 8700 Tielt.
